BLOG

Meer keuze, minder gelukkig

11 DEC 18

Door: Shira Hollanders

Productmanager Omons

NEEM CONTACT MET MIJ OP

Hoeveel keuze willen we hebben en hoe zinvol is veel keuze?



“Néé, niet nog meer keuzes!” dacht ik laatst hardop in mijn hoofd. Ik las toen net in een artikel dat Netflix interactieve afleveringen gaat maken met speciale keuzemomenten waarmee de kijker de mogelijkheid krijgt om zelf het verloop van een serie te bepalen. Dat klinkt wellicht interessant, maar worden we daar nou echt gelukkiger van?

Zelf merk ik hoe besluiteloos ik word van (te) veel keuzes. Een menukaart met meer dan 3 opties? Vreselijk! Uit onderzoek blijkt dat ik hier niet de enige in ben. Barry Schwartz, psycholoog en auteur van “The Paradox of Choice”, ontwikkelde hierover zelfs een theorie. Hij stelt dat ‘kunnen’ kiezen mensen gelukkiger maakt. Maar te veel keuzes maken mensen net zo ongelukkig als geen keuze. Maar hoe zit dat dan?

Meer niet altijd beter

De theorie van Schwartz wordt onderbouwd door een onderzoek waarbij klanten van een supermarkt geconfronteerd werden met twee schappen met jam. Op de ene dag trof men een groot schap met 24 potten jam aan en de andere dag een klein schap met slechts 6 potten. Wat bleek, het schap met 24 soorten jam trok veel meer mensen aan. Maar slechts 3% van de mensen kocht ook daadwerkelijk een potje jam. Terwijl bij het schap met 6 soorten jam 30% van de mensen met een aankoop naar huis ging.

En wat nog opvallender is; de mensen die een potje jam kozen uit het schap van 24 soorten jam, waren achteraf minder tevreden en hadden vaker spijt van hun keuze dan de mensen die een potje jam kozen uit het schap met 6 soorten. Schwartz stelt, hoe groter het aanbod, hoe hoger de verwachtingen. Teleurstelling over de keuze ligt daarbij op de loer. Je hebt immers net 23 soorten jam laten staan, die wellicht beter waren.


“Een overdaad aan keuzes werkt verlammend, met geen keuze tot gevolg.”


Afhankelijkheid en lange termijn

We worden dus ongelukkig van een verkeerd gekozen potje jam! Maar zoals we keuzestress ervaren bij het kiezen van zoiets ‘onschuldigs’ als een potje jam, ervaren we het nog meer op andere vlakken. En de stress wordt pas echt groot als er andere factoren gaan meespelen. Zoals keuzes voor lange termijn en onderlinge afhankelijkheid. We zien dit heel duidelijk terug binnen de energietransitie. We overzien moeilijk wat keuzes die we nu maken, ons over pak ‘m beet 15 of 30 jaar gaan opleveren.

De betrokkenheid van een veelheid aan partijen, met ieder hun eigen belangen, maakt het zeker niet eenvoudiger. Het is dan ook niet gek dat besluitvorming rondom de energietransitie en alternatieven voor aardgas een langdurig proces lijkt te worden. De keuzes zijn complex, hebben grote fysieke en financiële gevolgen voor miljoenen huishoudens en écht veel leuker hebben we het nog niet kunnen maken! Maar het kan wel makkelijker!

Het is mijn overtuiging dat we de spaghetti aan (energie)keuzes kunnen ontwarren. Het besluitvormingsproces moet op de schop. Dat moeten we samen doen! Slimme (digitale) oplossingen gaan daaraan een belangrijke bijdrage leveren. Helderheid en transparantie is de sleutel, daar gaan we voor met Omons!